Historie

Sociëteit Vereeniging is in 1856 opgericht door 24 Haarlemse ondernemers als club voor heren uit de middenklasse, geschoeid op Engelse leest. Vanaf het begin had men behoefte aan een eigen sociëteitsruimte met onder andere een gezelschapszaal, een biljart- en speelkamer, keuken, kelder en privé-vertrekken voor een kastelein. Ook wilde men graag een tuin voor zomerse activiteiten. De tuin moest groot genoeg zijn voor een kolf- en kegelbaan. Voor de somma van 8.000 gulden werd in augustus 1856 een perceel aangekocht aan de Lange Begijnestraat. Na een verbouwing had “De Vereeniging” in november 1857 dus een eigen ruimte die feestelijk werd geopend. 

Concertzaal 
Er volgde een bloeiperiode, waarin door de leden volop werd gebiljart, geschaakt, gedamd en gekolfd. Er waren feesten en er werden vele muziekuitvoeringen gegeven. Door de grote toeloop aan nieuwe leden ontstond er ruimtetekort en werden aangrenzende percelen gekocht en bebouwd, onder andere met een nieuwe concertzaal. De concertzaal groeide uit tot een grote aanwinst voor het Haarlemse uitgaanspubliek, tal van toneel- en muziekgezelschappen speelden er. 

Zijlweg 
Begin 20e eeuw kocht de gemeente Haarlem het sociëteitscomplex, omdat zij zich realiseerde dat het gebouw mede dankzij de concertzaal het cultureel middelpunt van de stad was geworden. Het bestuur van “De Vereeniging” kocht een oude boerderij met grond aan de Zijlweg, waar het sociëteitsleven zou moeten worden voortgezet. Architect Van den Ban, bekend van onder meer het Droste-gebouw, ontwierp een schitterend gebouw voorzien van een markante voorgevel en een eigentijds interieur met veel klassieke elementen. Op 2 mei 1923 werd de nieuwe sociëteit officieel in gebruik genomen. 

Tweede wereldoorlog 
Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vorderden de bezetters het gebouw aan de Zijlweg; de leden werden op straat gezet. Zij konden twee van de tien biljarttafels meenemen. Die tafels werden geplaatst in de conversatiezaal van het concertgebouw, die door de gemeente ter beschikking werd gesteld aan de Sociëteit. 

Naoorlogse periode 
Na de oorlog werd het gebouw door het Militair Gezag gebruikt voor samenkomsten van soldaten in ‘Welfare’. Het werd de Cadiclub. Er bestond een goede relatie tussen het Militair Gezag en het verenigingsbestuur die er in resulteerde dat het gebouw zo goed mogelijk werd gerestaureerd. In 1947 verdween de Cadiclub en werd een echte verbouwing uitgevoerd. 

Nieuwe bloei
Door de oorlog was het ledental fors teruggelopen. Er waren nog slechts 50 leden. Daarom werd een groot deel van het gebouw onderverhuurd aan Haarlemse ondernemingen. Hierna is het ledental weer toegenomen; op dit moment is alleen een klein gedeelte van het gebouw nog beschikbaar voor verhuur. 

Geheel bij de tijd
In 2011 is het interieur van het gebouw ingrijpend vernieuwd en zijn de faciliteiten uitgebreid zodat het gebouw voorziet in alle hedendaagse wensen. 

Brochure
Het verenigingsgebouw aan de Zijlweg is een gemeentelijk monument. Download de brochure (pdf)